Mở đầu

Có nhiều nhà hàng, cửa hàng bán lẻ, doanh nghiệp tuyển dụng du học sinh làm thêm, nhưng cũng không ít trường hợp chưa nắm chính xác “được để du học sinh làm việc tối đa bao nhiêu giờ một tuần”. Tư cách lưu trú của du học sinh vốn là “Du học” (Ryugaku), không phải tư cách lưu trú nhằm mục đích làm việc. Vì vậy, để làm thêm, du học sinh cần được cấp “giấy phép hoạt động ngoài tư cách” (shikakugai katsudo kyoka), và giấy phép này có quy định giới hạn về thời gian làm việc. Bài viết này sẽ dựa trên nội dung “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh, thẩm tra lưu trú” của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản để giải thích quy tắc về thời gian làm thêm của du học sinh.

Nguyên tắc đối với việc làm thêm của du học sinh: cần có giấy phép hoạt động ngoài tư cách

Theo Q40 của “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh, thẩm tra lưu trú”, khi người nước ngoài, bên cạnh hoạt động chính, muốn thực hiện hoạt động có thu nhập như làm thêm, cần được cơ quan quản lý xuất nhập cảnh địa phương cấp giấy phép hoạt động ngoài tư cách. Ngay cả khi du học sinh có tư cách lưu trú “Du học” muốn làm thêm sau giờ học ở trường, cũng cần có giấy phép hoạt động ngoài tư cách này làm tiền đề.

Thời gian làm việc trong kỳ học bình thường: tối đa 28 giờ/tuần

Trong Q65 của “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh, thẩm tra lưu trú”, đối với câu hỏi “Tôi định tuyển dụng học sinh có tư cách lưu trú ‘Du học’ làm thêm, có giới hạn về thời gian làm việc không?”, câu trả lời như sau:

Đối với du học sinh đã được cấp giấy phép hoạt động ngoài tư cách một cách bao quát (toàn diện), có thể làm việc trong phạm vi không quá 28 giờ/tuần (trong thời gian nghỉ dài như nghỉ hè, nghỉ đông của cơ sở giáo dục thì không quá 8 giờ/ngày), trừ hoạt động liên quan đến kinh doanh giải trí và chỉ giới hạn khi đang theo học tại cơ sở giáo dục.

Nói cách khác, trong kỳ học bình thường sẽ áp dụng giới hạn “không quá 28 giờ/tuần”. Cách tính “một tuần” không có quy định cụ thể, nhưng cần lưu ý rằng nếu làm thêm ở nhiều nơi, tổng thời gian làm việc tại tất cả các nơi phải nằm trong giới hạn 28 giờ. Người sử dụng lao động không nên chỉ nhìn vào thời gian làm việc tại công ty mình mà cho rằng “chắc là ổn”, mà nên hỏi trực tiếp người lao động xem có làm thêm ở nơi khác hay không.

Cũng cần lưu ý rằng giấy phép hoạt động ngoài tư cách bao quát này có điều kiện đi kèm là “trừ hoạt động liên quan đến kinh doanh giải trí”. Các công việc liên quan đến kinh doanh giải trí nằm ngoài phạm vi của giấy phép bao quát này.

Trong kỳ nghỉ dài được nới lỏng thành tối đa 8 giờ/ngày

Trong Q66 của “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh, thẩm tra lưu trú” có đề cập câu hỏi “Tôi định tuyển dụng học sinh có tư cách lưu trú ‘Du học’ làm thêm trong 1 tháng của kỳ nghỉ hè, có giới hạn về thời gian làm việc không?”. Câu trả lời cho biết, đối với người có tư cách lưu trú “Du học” đã có giấy phép hoạt động ngoài tư cách, trong thời gian nghỉ dài của cơ sở giáo dục như nghỉ hè, có thể hoạt động ngoài tư cách trong phạm vi không quá 8 giờ/ngày.

Nói cách khác, trong kỳ nghỉ dài, giới hạn sẽ chuyển từ “28 giờ/tuần” sang quy tắc “không quá 8 giờ/ngày”. Tính đơn giản, nếu làm việc 5 ngày/tuần thì có thể làm tới 40 giờ/tuần. Đây là điểm quan trọng đối với các nhà hàng muốn tận dụng du học sinh làm việc gần như toàn thời gian trong mùa cao điểm như nghỉ hè.

Cách xác nhận khi có giấy phép hoạt động ngoài tư cách theo hình thức cá biệt

Trong số du học sinh, có người không được cấp giấy phép hoạt động ngoài tư cách bao quát mà được cấp theo hình thức cá biệt (riêng lẻ). Theo Q65 của “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh, thẩm tra lưu trú”, trường hợp được cấp giấy phép hoạt động ngoài tư cách cá biệt, nội dung hoạt động được phép sẽ được ghi trên con dấu đính kèm trong hộ chiếu. Q66 cũng hướng dẫn nên kiểm tra các điều kiện của giấy phép hoạt động ngoài tư cách như thời gian làm việc… được ghi trên con dấu đính kèm hộ chiếu hoặc trên giấy phép hoạt động ngoài tư cách.

Do đó, cần xác nhận du học sinh mà mình tuyển dụng đang có loại giấy phép nào, và nếu là giấy phép cá biệt, nhất định phải kiểm tra các điều kiện (số giờ, nội dung công việc) ghi trên con dấu hoặc giấy phép đó.

Những điểm người sử dụng lao động cần nắm

Khi tuyển dụng du học sinh làm thêm, các điểm người sử dụng lao động cần xác nhận và quản lý được tổng hợp như sau:

  • Kiểm tra thẻ lưu trú để xác nhận tư cách lưu trú là “Du học”
  • Xác nhận có được cấp giấy phép hoạt động ngoài tư cách hay không (bao gồm cả việc là giấy phép bao quát hay cá biệt)
  • Tuân thủ giới hạn thời gian: không quá 28 giờ/tuần trong kỳ học, không quá 8 giờ/ngày trong kỳ nghỉ dài
  • Nếu có khả năng du học sinh đang làm thêm ở nhiều nơi, cần lưu ý để tổng thời gian làm việc không vượt quá giới hạn
  • Không để du học sinh làm các công việc liên quan đến kinh doanh giải trí
  • Lưu ý rằng sau khi tốt nghiệp, hiệu lực của giấy phép hoạt động ngoài tư cách bao quát sẽ mất (chỉ có hiệu lực trong thời gian đang theo học tại cơ sở giáo dục)

Về cách kiểm tra chung tư cách lưu trú và thẻ lưu trú khi du học sinh đến phỏng vấn làm thêm, xin vui lòng tham khảo thêm bài viết riêng “Những điểm cần kiểm tra về tư cách lưu trú và thẻ lưu trú khi phỏng vấn tuyển dụng người nước ngoài”.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Sau khi du học sinh tốt nghiệp, nếu thời hạn lưu trú vẫn còn thì có thể tiếp tục làm thêm không?

Theo Q45 của “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh, thẩm tra lưu trú”, giấy phép hoạt động ngoài tư cách bao quát dành cho du học sinh chỉ có hiệu lực trong thời gian đang theo học tại cơ sở giáo dục, do đó sau khi tốt nghiệp mà không theo học tại bất kỳ cơ sở giáo dục nào thì không được phép làm thêm. Nếu đang tuyển dụng du học sinh sắp tốt nghiệp, cần lưu ý điểm này.

Hỏi: Nếu để làm việc quá 28 giờ/tuần thì sẽ ra sao?

Việc làm việc vượt quá phạm vi giấy phép hoạt động ngoài tư cách có thể bị coi là lao động bất hợp pháp, và người sử dụng lao động cũng có nguy cơ bị truy cứu tội tiếp tay lao động bất hợp pháp (chi tiết xem bài viết riêng “Tội tiếp tay lao động bất hợp pháp là gì? Không biết mà vẫn tuyển dụng có bị xử phạt không”). Việc quản lý thời gian cần được thực hiện nghiêm túc.

Tổng kết

Thời gian làm thêm của du học sinh được quy định là không quá 28 giờ/tuần trong kỳ học, và không quá 8 giờ/ngày trong kỳ nghỉ dài như nghỉ hè. Người sử dụng lao động cần kiểm tra kỹ nội dung thẻ lưu trú cũng như con dấu, giấy phép hoạt động ngoài tư cách, và quản lý thời gian một cách nghiêm túc. Việc phán đoán có thể khác nhau tùy từng trường hợp cụ thể, nên nếu có điểm chưa rõ, vui lòng tham khảo ý kiến của luật sư hành chính hoặc chuyên gia khác.