Đối với người nước ngoài đang bị giam giữ tại Cục xuất nhập cảnh, có hai chế độ để được giải trừ giam giữ và sinh sống trong xã hội trong khi tiếp tục thủ tục, đó là “tạm tha” (karihomen) và “chế độ giám sát” (kanri sochi). Vì tên gọi tương tự nhau nên dễ bị nhầm lẫn, nhưng đây là hai chế độ có nguồn gốc và vị trí khác nhau. Bài viết này, dựa trên nội dung “Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh, chế độ lệnh xuất cảnh và quyết định rút ngắn thời hạn cấm nhập cảnh” của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản, sẽ tổng hợp và giải thích sự khác biệt giữa tạm tha và chế độ giám sát.

Việc thiết lập chế độ giám sát đã làm thay đổi vị trí của tạm tha

Hỏi đáp của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú giải thích về tiêu chuẩn cho phép tạm tha như sau.

Không có tiêu chuẩn cho phép tạm tha cụ thể. Theo Luật quản lý xuất nhập cảnh, khi giám đốc trại giam người nhập cảnh hoặc cán bộ thẩm tra chính xét thấy việc tạm thời giải trừ giam giữ là hợp lý vì lý do sức khỏe, nhân đạo hoặc các lý do tương tự, có thể cho phép tạm tha (Điều 54 khoản 2 Luật quản lý xuất nhập cảnh).

Trên cơ sở đó, Luật quản lý xuất nhập cảnh cũng thiết lập chế độ giám sát – biện pháp tiến hành thủ tục cưỡng chế xuất cảnh mà không cần giam giữ. Cùng với việc thiết lập chế độ giám sát, việc cho phép tạm tha được sắp xếp lại là áp dụng khi xét thấy việc tạm thời giải trừ giam giữ đối với người bị giam giữ là hợp lý vì lý do sức khỏe, nhân đạo hoặc các lý do tương tự.

Nói cách khác, việc thiết lập chế độ giám sát đã làm rõ vai trò phân chia giữa tạm tha và chế độ giám sát. Hiện nay, “biện pháp nguyên tắc” để giải trừ giam giữ là chế độ giám sát, còn tạm tha được định vị là biện pháp riêng, chỉ được chấp thuận giới hạn trong trường hợp có lý do về sức khỏe, nhân đạo hoặc các lý do tương tự.

Do đó, để được cho phép tạm tha, cần có lý do về sức khỏe, nhân đạo hoặc các lý do tương tự ở mức độ được xét là hợp lý để tạm thời giải trừ giam giữ mà không cần thông qua chế độ giám sát, trên tiền đề rằng biện pháp nguyên tắc để giải trừ giam giữ là chế độ giám sát.

Chế độ giám sát là gì: Chế độ sinh sống trong xã hội dưới sự giám sát của người giám hộ

Chế độ giám sát là biện pháp tiến hành thủ tục cưỡng chế xuất cảnh mà không cần giam giữ, cho phép người đó sinh sống trong xã hội trong một khoảng thời gian tương đối dài, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ bỏ trốn, dưới sự giám sát của người giám hộ (kanrinin) (Hỏi đáp về chế độ giám sát, câu hỏi 1). Chế độ giám sát không thể thiếu sự tồn tại của “người giám hộ” (kanrinin), và việc có thể lựa chọn người giám hộ là một trong các điều kiện để nhận được quyết định giám sát. Về cơ chế chi tiết của chế độ giám sát, mời bạn xem thêm bài viết “Chế độ giám sát là gì? Cơ chế cư trú mà không bị giam giữ”.

Sự khác biệt về cách xử lý tiền bảo lãnh

Một trong những điểm khác biệt lớn giữa hai chế độ là cách xử lý tiền bảo lãnh.

  • Tạm tha: Khi cho phép tạm tha, không cần phải nộp tiền bảo lãnh.
  • Chế độ giám sát: Ngoài các điều kiện như chỉ định nơi ở, giới hạn phạm vi hoạt động, có trường hợp yêu cầu nộp tiền bảo lãnh trong phạm vi không quá 300 vạn yên (người chưa thành niên là không quá 150 vạn yên) như một điều kiện.

Như vậy, tạm tha được coi là không cần tiền bảo lãnh, trong khi chế độ giám sát tùy trường hợp có thể yêu cầu nộp tiền bảo lãnh. Chi tiết về vấn đề này được giải thích thêm trong bài viết “Tạm tha có cần tiền bảo lãnh không”, mời bạn tham khảo.

Tổng hợp sự khác biệt về vị trí của hai chế độ

  • Chế độ giám sát: “Biện pháp nguyên tắc” để tiến hành thủ tục cưỡng chế xuất cảnh mà không cần giam giữ. Người đó sinh sống trong xã hội trong khi thủ tục được tiến hành, dưới sự giám sát của người giám hộ.
  • Tạm tha: Biện pháp mang tính bổ trợ, được áp dụng khi xét thấy việc tạm thời giải trừ giam giữ mà không thông qua chế độ giám sát là hợp lý, trong trường hợp có lý do về sức khỏe, nhân đạo hoặc các lý do tương tự.

Như vậy, tuy cả hai chế độ đều có điểm chung là “giải trừ tình trạng bị giam giữ”, nhưng có sự khác biệt rõ ràng về vị trí, trường hợp áp dụng và nội dung điều kiện.

Tóm tắt: Cùng chuyên gia xác định chế độ phù hợp với hoàn cảnh của bạn

Tạm tha và chế độ giám sát đều là chế độ giải trừ giam giữ và cho phép sinh sống trong xã hội, nhưng theo chế độ hiện hành, chế độ giám sát được định vị là biện pháp nguyên tắc, còn tạm tha được sắp xếp là biện pháp giới hạn cho trường hợp có lý do về sức khỏe, nhân đạo. Về mặt điều kiện cụ thể như cách xử lý tiền bảo lãnh cũng có sự khác biệt.

Việc bản thân hoặc gia đình có thể trở thành đối tượng của chế độ nào, cũng như cần giấy tờ, thủ tục gì sẽ khác nhau rất nhiều tùy theo từng hoàn cảnh cụ thể. Để có lựa chọn phù hợp, nên sớm tham khảo ý kiến của chuyên gia như gyoseishoshi (chuyên gia hành chính) hoặc luật sư.