Mở đầu

Vấn đề của những đứa trẻ sinh ra và lớn lên tại Nhật Bản nhưng lại không có tư cách lưu trú, cùng gia đình của các em, đã từng được xã hội quan tâm và đề cập nhiều. Trong bối cảnh đó, vào tháng 8 năm Reiwa 5 (2023), Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú đã công bố một phương châm đặc biệt, xem xét cấp giấy phép lưu trú đặc biệt cho cả gia đình như một khối thống nhất, đối với những gia đình đáp ứng một số điều kiện nhất định.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích nội dung của phương châm đặc biệt này, dựa trên câu hỏi số 36, 37 trong “Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh, chế độ lệnh xuất cảnh và quyết định rút ngắn thời hạn cấm nhập cảnh” của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú. Vì đây là chủ đề nhạy cảm và quan trọng liên quan đến tư cách lưu trú của gia đình, chúng tôi sẽ cố gắng giải thích một cách cẩn thận nhất có thể.

Đối tượng của phương châm đặc biệt

Câu hỏi số 36 trong Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh giải thích về phương châm đặc biệt này như sau:

Tại buổi họp báo đặc biệt của Bộ trưởng Bộ Tư pháp ngày 4 tháng 8 năm Reiwa 5, đã công bố phương châm xem xét cấp giấy phép lưu trú đặc biệt cho cả gia đình như một khối thống nhất và cấp tư cách lưu trú, chỉ riêng lần này, đối với những người vị thành niên đã bị cấp lệnh cưỡng chế xuất cảnh, sinh ra tại Nhật Bản trước ngày 10 tháng 6 năm Reiwa 6 — ngày Luật sửa đổi Luật quản lý xuất nhập cảnh, v.v. (Luật số 56 ban hành ngày 16 tháng 6 năm Reiwa 5) có hiệu lực — và đã được giáo dục tại trường tiểu học, trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông, xét đến việc không thể tiến hành trục xuất nhanh chóng trước khi luật sửa đổi này có hiệu lực. Tuy nhiên, nếu cha/mẹ có “yếu tố tiêu cực nghiêm trọng không thể bỏ qua” (xem chú thích), thì không thuộc đối tượng của phương châm này. (Trích Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh Q36)

Tóm tắt lại, đối tượng của phương châm đặc biệt này là những người vị thành niên đáp ứng các điều kiện sau:

  • Đã bị cấp lệnh cưỡng chế xuất cảnh
  • Sinh ra tại Nhật Bản trước ngày 10 tháng 6 năm Reiwa 6 (ngày Luật sửa đổi Luật quản lý xuất nhập cảnh, v.v. có hiệu lực)
  • Đã được giáo dục tại trường tiểu học, trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông

Đối với những đứa trẻ như vậy, xét đến bối cảnh trước đây không thể tiến hành trục xuất nhanh chóng, một biện pháp cực kỳ đặc biệt là “chỉ riêng lần này” xem xét cấp giấy phép lưu trú đặc biệt cho cả gia đình như một khối thống nhất, đã được áp dụng.

Nếu có “yếu tố tiêu cực nghiêm trọng không thể bỏ qua” thì bị loại khỏi đối tượng

Tuy nhiên, phương châm này có kèm theo điều khoản ngoại lệ, quy định rằng nếu cha/mẹ có “yếu tố tiêu cực nghiêm trọng không thể bỏ qua” thì sẽ không thuộc đối tượng. Câu hỏi số 36 giải thích cụ thể về yếu tố tiêu cực này như sau:

(Chú thích) “Yếu tố tiêu cực nghiêm trọng không thể bỏ qua” cụ thể là: ① nhập cảnh bất hợp pháp, đổ bộ bất hợp pháp, ② vi phạm liên quan đến nền tảng của hành chính quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú như sử dụng thẻ lưu trú giả mạo hoặc kết hôn giả, ③ vi phạm có tính phản xã hội cao như sử dụng ma túy hoặc mại dâm, ④ án tù thực tế trên 1 năm, ⑤ có nhiều tiền án. (Trích Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh Q36)

Nói cách khác, không đơn thuần chỉ vì đã sống trong tình trạng không có tư cách lưu trú trong thời gian dài, mà nếu cha/mẹ có những hành vi vi phạm nghiêm trọng như nhập cảnh bất hợp pháp, kết hôn giả, tội phạm ma túy, thì sẽ bị loại khỏi đối tượng của biện pháp đặc biệt này. Có thể hiểu rằng đây là sự cân bằng, vừa quan tâm đến lợi ích của trẻ em, vừa không đưa những hành vi ác ý liên quan đến nền tảng của chế độ quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú vào diện được cứu trợ.

Ngoài ra, những người có khả năng thuộc đối tượng của phương châm này được thông báo là đã được các cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú địa phương liên hệ riêng và hướng dẫn cần thiết.

Những gia đình không thuộc đối tượng của biện pháp đặc biệt này sẽ ra sao?

Nhiều người có lẽ đang quan tâm đến việc liệu những đứa trẻ và gia đình không thuộc đối tượng của phương châm đặc biệt này có còn khả năng được công nhận lưu trú trong tương lai hay không. Câu hỏi số 37 trong Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh trả lời câu hỏi này như sau:

Về phương châm lần này, đây là biện pháp chỉ áp dụng riêng lần này, sẽ không có việc thực hiện thêm các biện pháp tương tự.
Trên cơ sở đó, đối với những người không thuộc đối tượng của phương châm này, chúng tôi vẫn tiến hành phán đoán thích hợp về việc cấp hay không cấp giấy phép lưu trú đặc biệt, bằng cách xem xét tổng hợp mọi tình tiết theo từng trường hợp cụ thể.
Ngoài ra, vì nguyên tắc là người nước ngoài đã bị cấp lệnh cưỡng chế xuất cảnh phải nhanh chóng rời khỏi Nhật Bản, nên về nguyên tắc, những thay đổi tình tiết xảy ra sau khi lệnh cưỡng chế xuất cảnh được cấp sẽ không được xem xét. (Trích Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh Q37)

Nói cách khác, bản thân phương châm đặc biệt năm Reiwa 5 chỉ là biện pháp một lần duy nhất, và sẽ không có việc lặp lại các biện pháp cứu trợ hàng loạt tương tự trong tương lai. Tuy nhiên, đối với những người không thuộc đối tượng của biện pháp đặc biệt này, việc phán đoán về cấp hay không cấp giấy phép lưu trú đặc biệt vẫn tiếp tục được thực hiện dựa trên việc xem xét tổng hợp mọi tình tiết theo từng trường hợp cụ thể. Ở đây, cách suy nghĩ về phán đoán tổng hợp giữa “yếu tố tích cực và yếu tố tiêu cực” mà chúng tôi đã giải thích trong bài viết khác vẫn là nguyên tắc cơ bản.

Những điểm cần lưu ý trong thực tế

  • Vì phương châm đặc biệt này có điều kiện rõ ràng là “vị thành niên sinh ra trước ngày 10 tháng 6 năm Reiwa 6 và đã được giáo dục tại trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông”, nên bước đầu tiên là xác nhận xem bản thân bạn hoặc con bạn có đáp ứng điều kiện này hay không.
  • Vì nếu cha/mẹ có hành vi vi phạm nghiêm trọng sẽ bị loại khỏi đối tượng, nên cần sắp xếp chính xác tình trạng của toàn bộ gia đình.
  • Ngay cả khi không thuộc đối tượng của biện pháp đặc biệt, khả năng được cấp giấy phép lưu trú đặc biệt không phải là bằng không. Việc trình bày cẩn thận từng tình tiết cụ thể vẫn tiếp tục là điều quan trọng.
  • Sau khi lệnh cưỡng chế xuất cảnh được cấp, về nguyên tắc những thay đổi tình tiết sẽ không được xem xét, nên việc xử lý sớm là điều quan trọng hơn hết.

Tổng kết

  • Vào tháng 8 năm Reiwa 5, Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú đã công bố phương châm đặc biệt, xem xét cấp giấy phép lưu trú đặc biệt cho cả gia đình như một khối thống nhất đối với những người vị thành niên đáp ứng một số điều kiện nhất định.
  • Đối tượng là những người vị thành niên sinh ra tại Nhật Bản trước ngày 10 tháng 6 năm Reiwa 6 và đã được giáo dục tại trường tiểu học, trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông, với điều kiện là cha/mẹ không có hành vi vi phạm nghiêm trọng (yếu tố tiêu cực nghiêm trọng không thể bỏ qua).
  • Biện pháp đặc biệt này chỉ áp dụng riêng lần này, nhưng đối với những người không thuộc đối tượng, phán đoán cấp giấy phép lưu trú đặc biệt dựa trên tình tiết cụ thể của từng trường hợp vẫn tiếp tục được thực hiện.

Nếu bạn đang lo lắng về tương lai của con cái hoặc tư cách lưu trú của gia đình, xin đừng một mình gánh chịu, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia. Văn phòng chúng tôi luôn nghiêm túc lắng nghe những tham vấn nhạy cảm như vậy.

Nguồn: Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú “Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh, chế độ lệnh xuất cảnh và quyết định rút ngắn thời hạn cấm nhập cảnh” Q36, Q37