Mở đầu

Khi tiếp nhận người nước ngoài theo tư cách lưu trú “Kỹ năng đặc định” (Tokutei Ginou), doanh nghiệp không thể chỉ ký hợp đồng lao động thông thường, mà phải ký kết “hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định” đáp ứng các tiêu chuẩn đặc biệt do pháp luật quy định. Tiêu chuẩn này nhằm mục đích đảm bảo môi trường làm việc ổn định cho người lao động nước ngoài, đồng thời ngăn chặn sự đối xử bất công dựa trên lý do là người nước ngoài. Bài viết này sẽ dựa trên nội dung Điều 2-5 Luật Kiểm soát xuất nhập cảnh và công nhận tị nạn (gọi tắt là Luật Nhập cảnh) để giải thích các tiêu chuẩn được yêu cầu đối với hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định.

Hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định là gì

Điều 2-5 Khoản 1 Luật Nhập cảnh định nghĩa “hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định” là hợp đồng liên quan đến việc làm mà người nước ngoài dự định thực hiện hoạt động nêu tại số 1 hoặc số 2 trong mục Kỹ năng đặc định của Bảng phụ lục số 1-2 ký kết với cơ quan công hoặc tư tại Nhật Bản, đồng thời quy định hợp đồng này phải phù hợp với tiêu chuẩn do quy định của Bộ Tư pháp đặt ra, trong đó các nội dung sau phải được quy định một cách phù hợp:

Một, nội dung hoạt động mà người nước ngoài đó thực hiện dựa trên hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định, cũng như thù lao và các vấn đề khác liên quan đến quan hệ lao động đối với hoạt động đó;
Hai, ngoài nội dung nêu trên, các biện pháp để đảm bảo người nước ngoài xuất cảnh khi hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định hết hạn, và các vấn đề cần thiết khác để đảm bảo việc lưu trú phù hợp của người nước ngoài đó.

Nói cách khác, không chỉ đơn thuần quy định “làm công việc gì”, “trả bao nhiêu tiền”, mà còn cần bao gồm các biện pháp để đảm bảo người nước ngoài có thể xuất cảnh phù hợp khi hợp đồng kết thúc, và phải phù hợp với tiêu chuẩn do quy định của Bộ Tư pháp đặt ra.

Cấm đối xử phân biệt trong thù lao

Điều 2-5 Khoản 2 Luật Nhập cảnh quy định tiêu chuẩn do Bộ Tư pháp đặt ra tại khoản trước phải bao gồm nội dung không được đối xử phân biệt về việc quyết định thù lao, thực hiện đào tạo, sử dụng cơ sở phúc lợi… với lý do là người nước ngoài.

Nói cách khác, việc thiết lập mức thù lao bất lợi hơn so với nhân viên người Nhật làm cùng công việc, không cho cơ hội đào tạo, hoặc hạn chế việc sử dụng nhà ăn công ty, ký túc xá… đối với người lao động Kỹ năng đặc định đều vi phạm tiêu chuẩn của hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định. Có thể thấy chế độ Kỹ năng đặc định được thiết kế nhằm coi trọng việc tiếp nhận nhân lực nước ngoài một cách phù hợp và đảm bảo đối xử bình đẳng với người Nhật.

Tiêu chuẩn được yêu cầu đối với bản thân cơ quan tiếp nhận (Cơ quan trực thuộc Kỹ năng đặc định)

Hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định không chỉ yêu cầu về nội dung hợp đồng, mà bản thân cơ quan tiếp nhận (đối tác của hợp đồng, gọi là “Cơ quan trực thuộc Kỹ năng đặc định”) cũng phải phù hợp với một số tiêu chuẩn nhất định. Điều 2-5 Khoản 3 Luật Nhập cảnh quy định cơ quan công hoặc tư tại Nhật Bản là đối tác của hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định phải phù hợp với tiêu chuẩn do Bộ Tư pháp đặt ra để đảm bảo các nội dung sau:

Một, thực hiện đúng đắn hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định phù hợp với hai khoản trên (hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định phù hợp);
Hai, thực hiện đúng đắn kế hoạch hỗ trợ người nước ngoài Kỹ năng đặc định số 1.

Ngoài ra, Điều 2-5 Khoản 4 Luật Nhập cảnh quy định tiêu chuẩn do Bộ Tư pháp đặt ra này phải bao gồm nội dung rằng cơ quan công hoặc tư tại Nhật Bản đó (nếu là pháp nhân thì bao gồm cả thành viên hội đồng quản trị) không có hành vi bất chính hoặc đáng ngờ nghiêm trọng liên quan đến pháp luật về xuất nhập cảnh hoặc lao động trong vòng 5 năm trước ngày ký kết hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định.

Nói cách khác, nếu cơ quan tiếp nhận đã có hành vi bất chính, đáng ngờ nghiêm trọng vi phạm pháp luật nhập cảnh hoặc pháp luật lao động trong vòng 5 năm trở lại đây, thì có khả năng không đáp ứng tiêu chuẩn để trở thành đối tác của hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định. Cần lưu ý rằng doanh nghiệp có vấn đề về tuân thủ pháp luật (compliance) trong quá khứ có thể bị từ chối tiếp nhận người lao động Kỹ năng đặc định.

Trường hợp ủy thác nghiệp vụ hỗ trợ cho cơ quan hỗ trợ đăng ký

Điều 2-5 Khoản 5 Luật Nhập cảnh quy định trường hợp Cơ quan trực thuộc Kỹ năng đặc định ủy thác toàn bộ việc thực hiện kế hoạch hỗ trợ người nước ngoài Kỹ năng đặc định số 1 phù hợp cho cơ quan hỗ trợ đăng ký thông qua hợp đồng, thì Cơ quan trực thuộc Kỹ năng đặc định đó được coi là đã phù hợp với quy định tại số 2 Khoản 3 (thực hiện đúng đắn kế hoạch hỗ trợ người nước ngoài Kỹ năng đặc định số 1).

Nói cách khác, ngay cả khi doanh nghiệp không thể tự mình xây dựng đầy đủ cơ chế hỗ trợ người nước ngoài Kỹ năng đặc định số 1, nếu ủy thác toàn bộ nghiệp vụ hỗ trợ cho cơ quan hỗ trợ đăng ký (touroku shien kikan), thì được coi là đã đáp ứng tiêu chuẩn này. Yêu cầu về đăng ký của cơ quan hỗ trợ đăng ký được giải thích chi tiết trong bài viết riêng “Yêu cầu đăng ký, lý do bị từ chối đăng ký để trở thành cơ quan hỗ trợ đăng ký”, xin vui lòng tham khảo thêm.

Tổng hợp: tiêu chuẩn được yêu cầu đối với hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định

Tổng hợp nội dung trên, có thể trình bày tiêu chuẩn được yêu cầu đối với hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định và cơ quan tiếp nhận đối tác như sau:

  • Hợp đồng phải quy định phù hợp về nội dung hoạt động, thù lao và các vấn đề khác liên quan đến quan hệ lao động
  • Hợp đồng phải quy định các nội dung như biện pháp đảm bảo xuất cảnh sau khi hợp đồng hết hạn, nhằm góp phần đảm bảo việc lưu trú phù hợp
  • Không được đối xử phân biệt về thù lao, đào tạo, sử dụng cơ sở phúc lợi… với lý do là người nước ngoài
  • Cơ quan tiếp nhận phải thực hiện đúng đắn hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định phù hợp
  • Cơ quan tiếp nhận phải thực hiện đúng đắn kế hoạch hỗ trợ người nước ngoài Kỹ năng đặc định số 1 (hoặc ủy thác cho cơ quan hỗ trợ đăng ký)
  • Cơ quan tiếp nhận (bao gồm cả thành viên hội đồng quản trị nếu là pháp nhân) không có hành vi bất chính, đáng ngờ nghiêm trọng liên quan đến pháp luật xuất nhập cảnh, lao động trong vòng 5 năm trước ngày ký hợp đồng

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Chỉ nhìn vào điều luật có thể hiểu chi tiết tiêu chuẩn cụ thể của hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định không?

Điều 2-5 Luật Nhập cảnh quy định khung cơ bản, còn chi tiết cụ thể của tiêu chuẩn được ủy quyền cho quy định của Bộ Tư pháp. Khi vận hành thực tế, cần tham khảo cả nội dung quy định của Bộ Tư pháp, do đó nên tiến hành cùng với sự tư vấn của chuyên gia.

Hỏi: Kế hoạch hỗ trợ người nước ngoài Kỹ năng đặc định số 1 là gì?

Đây là kế hoạch hỗ trợ về đời sống nghề nghiệp, sinh hoạt hàng ngày, sinh hoạt xã hội mà cơ quan tiếp nhận người nước ngoài Kỹ năng đặc định số 1 phải xây dựng. Chi tiết được giải thích trong bài viết riêng “Nghĩa vụ xây dựng kế hoạch hỗ trợ người nước ngoài Kỹ năng đặc định số 1”.

Tổng kết

Hợp đồng lao động Kỹ năng đặc định không chỉ quy định nghiêm ngặt về nội dung hợp đồng, mà pháp luật còn quy định tiêu chuẩn nghiêm ngặt bao gồm cả năng lực đáp ứng của bản thân cơ quan tiếp nhận (cấm đối xử phân biệt với lý do là người nước ngoài, thực hiện đúng đắn kế hoạch hỗ trợ, không có vi phạm pháp luật trong quá khứ). Doanh nghiệp đang cân nhắc tiếp nhận người lao động Kỹ năng đặc định không chỉ cần chuẩn bị nội dung hợp đồng mà còn cần rà soát lại hệ thống tuân thủ pháp luật của chính mình. Vui lòng tham khảo ý kiến của luật sư hành chính hoặc chuyên gia khác về sự phù hợp với các tiêu chuẩn cụ thể.