Mở đầu

Khi nói về chế độ Ikusei Shuro, câu hỏi gần như luôn xuất hiện là “chế độ này khác gì so với chế độ Kỹ năng đặc định?”. Cả hai đều là chế độ tiếp nhận người nước ngoài trong các lĩnh vực thiếu hụt lao động, và nếu chỉ nhìn qua tên gọi thì rất dễ nhầm lẫn, nhưng mục đích cũng như cơ chế vận hành của hai chế độ có sự khác biệt rất lớn.

Bài viết này, dựa trên nội dung “Hỏi đáp về chế độ Ikusei Shuro” của Cục Quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản (ISA), sẽ tổng hợp sự khác biệt giữa chế độ Ikusei Shuro và chế độ Kỹ năng đặc định, đồng thời cung cấp gợi ý để các doanh nghiệp đang cân nhắc tiếp nhận có thể xác định nên chuẩn bị theo hướng chế độ nào.

Điểm chung: đều là giải pháp đối phó với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng

Trước tiên, cần nắm rõ rằng chế độ Ikusei Shuro và chế độ Kỹ năng đặc định có điểm chung là “đều là chế độ nhằm đối phó với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng”. Trong “Hỏi đáp về chế độ Ikusei Shuro” của Cục Quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú cũng nêu rõ điểm chung này.

Tuy nhiên, điểm chung chỉ dừng lại ở đó. Về vị trí của nguồn nhân lực nước ngoài được tiếp nhận, thời hạn lưu trú, cũng như nghĩa vụ mà doanh nghiệp tiếp nhận phải thực hiện, hai chế độ có sự khác biệt rõ ràng.

Khác biệt 1: Trình độ kỹ năng, chuyên môn được yêu cầu

Khác biệt lớn nhất là mức độ chuyên môn, kỹ năng được yêu cầu đối với người nước ngoài “tại thời điểm nhập cảnh”.

  • Chế độ Kỹ năng đặc định: chế độ tiếp nhận “nguồn nhân lực có thể làm việc ngay” (tức thời chiến lực), có một trình độ chuyên môn và kỹ năng nhất định
  • Chế độ Ikusei Shuro: chế độ không yêu cầu chuyên môn, kỹ năng như vậy tại thời điểm nhập cảnh

Nói cách khác, chế độ Kỹ năng đặc định là chế độ tuyển dụng nguồn nhân lực đã có kỹ năng ở một mức độ nhất định, trong khi chế độ Ikusei Shuro là chế độ đào tạo người lao động từ đầu lên đến trình độ Kỹ năng đặc định số 1 thông qua quá trình làm việc tại Nhật Bản.

Khác biệt 2: Thời hạn lưu trú tối đa

Thời hạn lưu trú tối đa giữa hai chế độ cũng có sự khác biệt rõ rệt.

  • Ikusei Shuro: về nguyên tắc là 3 năm
  • Kỹ năng đặc định số 1: về nguyên tắc là 5 năm
  • Kỹ năng đặc định số 2: không giới hạn thời hạn lưu trú

Toàn bộ chế độ được thiết kế theo hướng: sau khi làm việc 3 năm trong khuôn khổ Ikusei Shuro, nếu vượt qua các kỳ thi kỹ năng và năng lực tiếng Nhật thì có thể chuyển sang Kỹ năng đặc định số 1, và nếu tiếp tục đáp ứng các điều kiện thì có thể thăng tiến lên Kỹ năng đặc định số 2. Lý do Kỹ năng đặc định số 2 không có giới hạn thời hạn là vì đây được xem là nguồn nhân lực có kỹ năng thành thạo ở trình độ cao hơn, được kỳ vọng làm việc lâu dài.

Khác biệt 3: Cơ chế bảo vệ người nước ngoài và nghĩa vụ của doanh nghiệp tiếp nhận

Trong “Hỏi đáp về chế độ Ikusei Shuro” của Cục Quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú, còn có những điểm khác biệt sau đây về mặt vận hành giữa hai chế độ.

Trong chế độ Ikusei Shuro có các cơ chế nhằm đảm bảo việc thực hiện đào tạo Ikusei Shuro một cách đúng đắn, bao gồm:
– Chế độ công nhận Kế hoạch Ikusei Shuro
– Chế độ cấp phép cho Cơ quan hỗ trợ quản lý (Kanri Shien Kikan)

Ngoài ra, cơ chế nhằm ngăn chi phí mà người nước ngoài phải trả cho cơ quan phái cử trở nên quá cao một cách bất hợp lý cũng đã được đưa vào áp dụng, cho thấy các quy định về bảo vệ người nước ngoài được xây dựng khá đầy đủ.

Mặt khác, trong chế độ Kỹ năng đặc định, doanh nghiệp tiếp nhận (cơ quan trực thuộc Kỹ năng đặc định) phải chịu “nghĩa vụ hỗ trợ” đối với người nước ngoài. Đây là nghĩa vụ tự doanh nghiệp thực hiện (hoặc ủy thác cho Cơ quan hỗ trợ đăng ký) các công việc như định hướng đời sống, tiếp nhận tư vấn, tạo cơ hội học tiếng Nhật, v.v.

Như vậy, có thể thấy chế độ Ikusei Shuro tập trung vào cơ chế bảo vệ dựa trên “quá trình đào tạo”, trong khi chế độ Kỹ năng đặc định lại tập trung vào nghĩa vụ liên quan đến “hỗ trợ đời sống và sự nghiệp trong quá trình làm việc”.

Doanh nghiệp đang cân nhắc tiếp nhận nên lựa chọn chế độ nào

Nếu muốn tuyển dụng ngay những người nước ngoài đã có kỹ năng, kiến thức và năng lực tiếng Nhật ở một mức độ nhất định để làm việc ngay (tức thời chiến lực), chế độ Kỹ năng đặc định sẽ phù hợp hơn. Ngược lại, nếu muốn đào tạo kỹ năng từ đầu tại Nhật Bản để đảm bảo nguồn nhân lực lâu dài, chế độ Ikusei Shuro sẽ phù hợp hơn với mục đích của doanh nghiệp.

Ngoài ra, cũng cần lưu ý rằng người nước ngoài sau khi trải qua 3 năm đào tạo theo chế độ Ikusei Shuro, nếu đáp ứng đủ điều kiện, có thể chuyển sang Kỹ năng đặc định số 1. Vì vậy, hai chế độ này không phải là “hai chế độ độc lập” mà được thiết kế như một “lộ trình sự nghiệp liên tục”. Các điều kiện chuyển đổi này sẽ được giải thích chi tiết trong bài viết khác.

Tổng kết

Chế độ Ikusei Shuro và chế độ Kỹ năng đặc định tuy cùng có mục đích chung là đối phó với tình trạng thiếu hụt lao động, nhưng có sự phân định vai trò rõ ràng về trình độ kỹ năng yêu cầu, thời hạn lưu trú tối đa và nghĩa vụ áp đặt lên doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần xác định rõ mình đang tìm kiếm nguồn nhân lực như thế nào, từ đó cân nhắc nên xây dựng cơ chế tiếp nhận dựa trên chế độ nào.

Nếu quý doanh nghiệp đang băn khoăn về việc lựa chọn chế độ hoặc chuẩn bị tiếp nhận, xin vui lòng liên hệ với Gyoseishoshi am hiểu về thủ tục lưu trú của nguồn nhân lực nước ngoài.