Mở đầu

Tư cách lưu trú thường được sử dụng khi người nước ngoài làm việc chuyên môn tại doanh nghiệp Nhật Bản chính là “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế” (Gijutsu, Jinbun Chishiki, Kokusai Gyomu, thường gọi tắt là “Gijinkoku”). Đây là tư cách lưu trú bao phủ phạm vi rộng, từ công việc khối kỹ thuật như kỹ sư, đến công việc khối xã hội như kinh doanh, hoạch định, biên phiên dịch, cho đến nghiệp vụ giao dịch với nước ngoài. Tuy nhiên, để có được tư cách lưu trú này, cần đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn và kinh nghiệm thực tế tương ứng với nội dung công việc.

Bài viết này tổng hợp và giải thích nội dung tiêu chuẩn của “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế” được quy định trong “Nghị định Bộ quy định tiêu chuẩn theo khoản 2 Điều 7 Mục 1 Luật Quản lý xuất nhập cảnh và công nhận tị nạn”.

Tổng quan về tiêu chuẩn của “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”

Nghị định tiêu chuẩn nhập cảnh yêu cầu người nộp đơn phải đáp ứng tất cả các điều kiện sau đây, đối với hoạt động được liệt kê trong mục “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”:

  1. Đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn, kinh nghiệm thực tế được quy định tương ứng, đối với một trong hai loại công việc sau: công việc cần kỹ thuật hoặc tri thức thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên hoặc khoa học nhân văn, hoặc công việc cần tư duy hoặc cảm nhận dựa trên nền tảng văn hóa nước ngoài (nghiệp vụ quốc tế)
  2. Nhận mức lương bằng hoặc cao hơn mức lương mà người Nhật Bản nhận được khi đảm nhận công việc tương đương

Dưới đây sẽ tổng hợp yêu cầu theo từng loại hình công việc.

Công việc thuộc lĩnh vực khoa học kỹ thuật và nhân văn (phần “Kỹ thuật”, “Tri thức nhân văn”)

Đối với công việc cần kỹ thuật hoặc tri thức thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên hoặc khoa học nhân văn, cần đáp ứng một trong các điều kiện sau và phải có kỹ thuật hoặc tri thức cần thiết:

  • (i) Tốt nghiệp đại học: Đã học chuyên ngành liên quan đến kỹ thuật hoặc tri thức đó và tốt nghiệp đại học, hoặc đã nhận được nền giáo dục tương đương trở lên
  • (ii) Hoàn thành khóa chuyên môn hoặc khóa chuyên tu của trường chuyên tu: Đã học chuyên ngành liên quan đến kỹ thuật hoặc tri thức đó và hoàn thành khóa chuyên môn hoặc khóa chuyên tu của trường chuyên tu tại Nhật Bản (chỉ giới hạn trường hợp đáp ứng một số điều kiện nhất định)
  • (iii) Có 10 năm kinh nghiệm thực tế trở lên: Có 10 năm kinh nghiệm thực tế trở lên (bao gồm cả thời gian học chuyên ngành liên quan đến kỹ thuật hoặc tri thức đó tại đại học, trường cao đẳng kỹ thuật, trường trung học phổ thông, chương trình sau trung học cơ sở của trường giáo dục trung học, hoặc khóa chuyên môn, khóa chuyên tu của trường chuyên tu)

Ngoài ra, đối với trường hợp người nộp đơn dự định đảm nhận công việc cần kỹ thuật hoặc tri thức liên quan đến xử lý thông tin, nếu đã đỗ kỳ thi liên quan đến kỹ thuật xử lý thông tin do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định trong thông báo, hoặc có chứng chỉ liên quan đến kỹ thuật xử lý thông tin do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định trong thông báo, thì được coi là không cần thiết phải đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn, kinh nghiệm thực tế nêu trên. Về chế độ đặc biệt này, xin tham khảo bài viết khác “Quy định đặc biệt về yêu cầu trình độ học vấn của visa Kỹ thuật – Nhân văn – Quốc tế (thay thế bằng việc đỗ kỳ thi)”.

Nghiệp vụ quốc tế (công việc cần tư duy, cảm nhận dựa trên nền tảng văn hóa nước ngoài)

Đối với người dự định đảm nhận công việc biên dịch, phiên dịch, giảng dạy ngoại ngữ, quan hệ công chúng, quảng cáo, nghiệp vụ giao dịch với nước ngoài, thiết kế thời trang hoặc trang trí nội thất, phát triển sản phẩm và các công việc tương tự khác – hay còn gọi là “nghiệp vụ quốc tế” – cần đáp ứng tất cả các điều kiện sau:

  • (i) Đảm nhận công việc thuộc diện tương ứng: Đảm nhận công việc biên dịch, phiên dịch, giảng dạy ngoại ngữ, quan hệ công chúng, quảng cáo hoặc nghiệp vụ giao dịch với nước ngoài, thiết kế thời trang hoặc trang trí nội thất, phát triển sản phẩm và các công việc tương tự khác
  • (ii) Có 3 năm kinh nghiệm thực tế trở lên: Có 3 năm kinh nghiệm thực tế trở lên liên quan đến công việc dự định đảm nhận. Tuy nhiên, không áp dụng điều này đối với trường hợp người đã tốt nghiệp đại học đảm nhận công việc biên dịch, phiên dịch, hoặc giảng dạy ngoại ngữ

Nói cách khác, đối với nghiệp vụ quốc tế, ngoại trừ trường hợp người tốt nghiệp đại học đảm nhận công việc biên dịch, phiên dịch, giảng dạy ngoại ngữ, thì về nguyên tắc cần có 3 năm kinh nghiệm thực tế trở lên – đây là điểm khác biệt so với lĩnh vực kỹ thuật, tri thức nhân văn.

Không được quên yêu cầu về mức lương

Dù đã đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn, kinh nghiệm thực tế, thì cũng chưa đủ. Nghị định tiêu chuẩn nhập cảnh còn quy định rằng, đối với tất cả các loại hình công việc, cần đáp ứng yêu cầu “nhận mức lương bằng hoặc cao hơn mức lương mà người Nhật Bản nhận được khi đảm nhận công việc tương đương”. Không được phép tuyển dụng với mức lương thấp hơn người Nhật Bản chỉ vì lý do là người nước ngoài.

Về phạm vi “đại học” và “giáo dục tương đương trở lên”

Theo Q38 trong mục “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh và thẩm tra lưu trú” của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú, “đại học” theo Nghị định tiêu chuẩn nhập cảnh cũng bao gồm cả đại học nước ngoài. Ngoài ra, “giáo dục tương đương trở lên” được hiểu là trường hợp học tại cơ sở giáo dục tuy về mặt hệ thống giáo dục chính thức không phải là đại học, nhưng có nội dung mà xét về trình độ giáo dục, tổ chức… có thể được xem là tương đương đại học, và việc có thuộc diện này hay không sẽ được xem xét cụ thể theo từng trường hợp, dựa trên hệ thống giáo dục của từng quốc gia, tính chất, nội dung và trình độ giáo dục của cơ sở giáo dục đó trong hệ thống trường học.

Những điểm cần lưu ý trong thực tế

  • Làm rõ tính liên quan giữa nội dung công việc và chuyên ngành đã học: Trong lĩnh vực kỹ thuật, tri thức nhân văn, tính liên quan giữa chuyên ngành đã học và nội dung công việc dự định đảm nhận là điểm quan trọng trong quá trình thẩm tra.
  • Chuẩn bị tài liệu chứng minh thời gian và nội dung kinh nghiệm thực tế: Nếu đáp ứng yêu cầu bằng kinh nghiệm thực tế, cần chuẩn bị tài liệu chứng minh thời gian làm việc và nội dung công việc (giấy chứng nhận công tác…).
  • Xác nhận mức lương: Nên xác nhận trong hợp đồng lao động… xem mức lương được thiết lập có bằng hoặc cao hơn mức lương của nhân viên người Nhật hay không.

Tổng kết

Để có được tư cách lưu trú “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”, yêu cầu về trình độ học vấn, kinh nghiệm thực tế sẽ khác nhau tùy vào việc công việc dự định đảm nhận thuộc lĩnh vực khoa học kỹ thuật, nhân văn hay nghiệp vụ quốc tế. Đối với loại hình đầu tiên, cần đáp ứng một trong các điều kiện: tốt nghiệp đại học (hoặc giáo dục tương đương trở lên), hoàn thành khóa chuyên môn của trường chuyên tu, hoặc có 10 năm kinh nghiệm thực tế trở lên; còn loại hình sau về nguyên tắc cần có 3 năm kinh nghiệm thực tế trở lên (trừ ngoại lệ đối với công việc liên quan đến ngoại ngữ do người tốt nghiệp đại học đảm nhận). Trong cả hai trường hợp, tiền đề là phải trả mức lương bằng hoặc cao hơn mức lương của người Nhật Bản. Nếu còn băn khoăn không biết trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc của bản thân có đáp ứng yêu cầu hay không, nên tham khảo ý kiến chuyên gia như hành chính thư sĩ.