Mở đầu

Không chỉ du học sinh tốt nghiệp đại học Nhật Bản, mà rất nhiều du học sinh tốt nghiệp trường chuyên tu (trường chuyên môn) cũng hướng tới mục tiêu tìm việc tại Nhật Bản. Không ít người lo lắng rằng “nếu không tốt nghiệp đại học thì không thể xin được visa lao động”, nhưng người tốt nghiệp khóa chuyên môn của trường chuyên tu, nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định, vẫn có thể được cho phép thay đổi tư cách lưu trú sang “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế” (Gijutsu, Jinbun Chishiki, Kokusai Gyomu).

Bài viết này dựa trên nội dung Q42 trong mục “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh và thẩm tra lưu trú” của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản, để làm rõ việc tốt nghiệp đại học có phải là bắt buộc hay không, và người tốt nghiệp trường chuyên tu cần đáp ứng điều kiện gì để đủ tiêu chuẩn.

Trường hợp người tốt nghiệp đại học, cao đẳng

Trang Hỏi đáp của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú, trước tiên giải thích về người tốt nghiệp đại học, cao đẳng như sau:

“Trường hợp muốn được cấp phép thay đổi sang tư cách lưu trú ‘Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế’ với lý do tìm được việc làm tại Nhật Bản, người nước ngoài đã tốt nghiệp đại học hoặc cao đẳng với chuyên ngành liên quan đến kỹ thuật hoặc tri thức cần thiết cho công việc dự kiến đảm nhận, sẽ đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn quy định tại Nghị định Bộ quy định tiêu chuẩn theo khoản 2 Điều 7 Mục 1 Luật Quản lý xuất nhập cảnh và công nhận tị nạn. Ngoài ra, trường hợp tốt nghiệp đại học ở nước ngoài cũng đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn.” (Trích Hỏi đáp thẩm tra xuất nhập cảnh, thẩm tra lưu trú Q42)

Nói cách khác, không chỉ giới hạn ở đại học, cao đẳng trong nước Nhật Bản, mà kể cả trường hợp tốt nghiệp đại học ở nước ngoài, nếu đã học chuyên ngành liên quan đến công việc dự kiến đảm nhận, thì vẫn đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn.

Trường hợp hoàn thành khóa chuyên môn của trường chuyên tu

Vậy còn người đã hoàn thành khóa chuyên môn của trường chuyên tu (hay còn gọi là trường chuyên môn) thì sao? Về điểm này, Hỏi đáp cũng giải thích rõ ràng như sau:

“Đối với người nước ngoài đã hoàn thành khóa chuyên môn của trường chuyên tu Nhật Bản và có danh hiệu ‘chuyên môn sĩ’ (senmonshi) (tham khảo ‘Quy định về việc cấp danh hiệu chuyên môn sĩ cho người hoàn thành khóa chuyên môn của trường chuyên tu’ (Thông báo số 84 năm Heisei 6 của Bộ Giáo dục)), nếu hoạt động dự định thực hiện tại Nhật Bản thuộc diện tư cách lưu trú ‘Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế’, đồng thời được công nhận có tính liên quan giữa kỹ thuật hoặc tri thức cần thiết cho công việc dự kiến đảm nhận với chuyên ngành đã học tại khóa chuyên môn của trường chuyên tu, thì cũng đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn.” (Trích Hỏi đáp thẩm tra xuất nhập cảnh, thẩm tra lưu trú Q42)

Nói cách khác, dù không tốt nghiệp đại học, nếu đáp ứng đủ 2 điều kiện sau, vẫn có khả năng được cho phép thay đổi sang “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”:

  1. Đã hoàn thành khóa chuyên môn của trường chuyên tu và có danh hiệu “chuyên môn sĩ”
  2. Hoạt động dự định thực hiện tại Nhật Bản thuộc diện “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”, và được công nhận có tính liên quan giữa kỹ thuật hoặc tri thức cần thiết cho công việc dự kiến đảm nhận với chuyên ngành đã học tại trường chuyên tu

Nói cách khác, kết luận là việc tốt nghiệp đại học không phải là điều kiện bắt buộc tuyệt đối, mà ngay cả người tốt nghiệp trường chuyên tu có danh hiệu chuyên môn sĩ, nếu được công nhận có tính liên quan giữa nội dung chuyên ngành đã học và nội dung công việc tại nơi làm việc, vẫn có thể đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn.

Điểm mấu chốt là “tính liên quan”

Trong chế độ này, điều đặc biệt quan trọng chính là “tính liên quan giữa chuyên ngành đã học và nội dung công việc”. Ví dụ, một người đã học chuyên ngành lập trình tại trường chuyên môn về công nghệ thông tin, khi làm việc với vai trò kỹ sư hệ thống tại công ty IT, thì tính liên quan giữa chuyên ngành và nội dung công việc dễ được công nhận. Ngược lại, nếu nội dung chuyên ngành và nội dung công việc thực tế cách xa nhau, thì có khả năng tính liên quan bị phủ định và bị đánh giá là không đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn.

Khi tìm việc, nên sắp xếp rõ ràng nội dung công việc cụ thể tại nơi có nội định liên quan như thế nào với chuyên ngành đã học tại trường chuyên môn, và chuẩn bị sẵn để có thể giải thích khi cần thiết.

Bổ sung về “giáo dục tương đương trở lên”

Ngoài ra, “đại học” theo Nghị định về tiêu chuẩn nhập cảnh cũng bao gồm cả đại học nước ngoài, và “giáo dục tương đương trở lên” được hiểu là trường hợp học tại cơ sở giáo dục tuy về mặt hệ thống giáo dục chính thức không phải là đại học, nhưng có thể được xem là tương đương đại học về mặt trình độ giáo dục và tổ chức. Việc có thuộc diện này hay không sẽ được xem xét cụ thể theo từng trường hợp, dựa trên hệ thống giáo dục của từng quốc gia, tính chất, nội dung và trình độ giáo dục của cơ sở giáo dục đó (tham khảo Hỏi đáp Q38). Nếu tốt nghiệp cơ sở giáo dục ở nước ngoài, cũng nên xác nhận thêm điểm này.

Những điểm cần lưu ý trong thực tế

  • Chuẩn bị giấy tờ chứng minh danh hiệu chuyên môn sĩ: Khi người tốt nghiệp trường chuyên tu nộp đơn xin, cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh đã có danh hiệu chuyên môn sĩ (giấy chứng nhận cấp danh hiệu chuyên môn sĩ…).
  • Tài liệu giải thích tính liên quan giữa chuyên ngành và nội dung công việc: Nên chuẩn bị các tài liệu như đề cương môn học (syllabus), bảng điểm, bản mô tả công việc… để có thể chứng minh khách quan tính liên quan giữa chuyên ngành và công việc, giúp việc thẩm định diễn ra thuận lợi hơn.
  • Thời điểm nộp đơn xin thay đổi tư cách lưu trú: Khi đã có nội định việc làm, hãy sớm chuẩn bị và tiến hành nộp đơn xin phép thay đổi tư cách lưu trú.

Tổng kết

Trong việc thay đổi tư cách lưu trú từ “Du học” sang “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”, việc tốt nghiệp đại học không phải là điều kiện bắt buộc. Ngay cả người đã hoàn thành khóa chuyên môn của trường chuyên tu và có danh hiệu “chuyên môn sĩ”, nếu được công nhận có tính liên quan giữa nội dung công việc dự kiến đảm nhận và chuyên ngành đã học, vẫn có thể đáp ứng yêu cầu về trình độ học vấn. Các bạn du học sinh dự định tốt nghiệp trường chuyên môn nên tiến hành tìm việc với ý thức về tính liên quan giữa nội dung công việc tại nơi có nội định và lĩnh vực chuyên ngành của mình, đồng thời sớm chuẩn bị các giấy tờ chứng minh cần thiết. Nếu còn băn khoăn trong việc đánh giá, nên tham khảo ý kiến chuyên gia như hành chính thư sĩ.