Mở đầu

Một trong những câu hỏi mà văn phòng chúng tôi nhận được nhiều nhất từ những người nước ngoài kết hôn quốc tế là “Tôi đã kết hôn với người Nhật, vậy tôi có bắt buộc phải thay đổi tư cách lưu trú không?”. Kết hôn là một bước ngoặt lớn trong cuộc đời, nhưng đồng thời cũng khiến nhiều người lo lắng liệu có cần xem xét lại thủ tục tư cách lưu trú — thủ tục để tiếp tục sinh sống tại Nhật Bản hay không.

Xin trả lời trước: theo Hỏi đáp của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú, không nhất thiết phải thay đổi tư cách lưu trú. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp việc thay đổi sẽ giúp cuộc sống trở nên linh hoạt hơn, nên cần cân nhắc tùy theo tình huống cụ thể. Lần này, chúng tôi sẽ giải thích dễ hiểu dựa trên câu hỏi số 34 trong “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh và thẩm tra lưu trú” do Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú công bố.

Có trường hợp vẫn giữ nguyên tư cách lưu trú hiện tại sau khi kết hôn

Câu hỏi số 34 trong Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh và thẩm tra lưu trú đề cập đến trường hợp một người đang có tư cách lưu trú “Kỹ thuật, Tri thức nhân văn, Nghiệp vụ quốc tế” (Kỹ sư, chuyên gia), còn thời hạn lưu trú khoảng 1 năm, sắp kết hôn với một phụ nữ Nhật Bản, và đặt câu hỏi liệu có phải làm thủ tục thay đổi tư cách lưu trú hay không.

Câu trả lời của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú như sau:

Nếu công việc tại Nhật Bản không thay đổi và tiếp tục làm công việc như hiện tại, thì có thể tiếp tục lưu trú với tư cách lưu trú “Kỹ thuật, Tri thức nhân văn, Nghiệp vụ quốc tế” đang có, đồng thời cũng có thể nộp đơn xin thay đổi tư cách lưu trú sang “Vợ/chồng của người Nhật” sau khi kết hôn với người Nhật. (Trích Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh và thẩm tra lưu trú Q34)

Nói cách khác, dù kết hôn, nếu nội dung công việc và tình trạng sinh sống trước đó không thay đổi, thì vẫn được phép tiếp tục sinh sống với tư cách lưu trú hiện tại. Trước tiên cần nắm rõ điểm này: “Kết hôn = bắt buộc phải thay đổi tư cách lưu trú” là không đúng.

Thay đổi sang “Vợ/chồng của người Nhật” thì sẽ ra sao?

Mặt khác, cũng trong Hỏi đáp này có giải thích rằng nếu được cấp phép thay đổi sang tư cách lưu trú “Vợ/chồng của người Nhật”, thì sẽ không còn giới hạn về hoạt động lao động (loại công việc) nữa.

Đối với các tư cách lưu trú liên quan đến lao động như “Kỹ thuật, Tri thức nhân văn, Nghiệp vụ quốc tế”, nội dung công việc được phép làm đã được giới hạn từ trước. Ví dụ, nếu không phải là công việc đòi hỏi kiến thức hoặc kỹ thuật chuyên môn, thì có thể bị coi là hoạt động nằm ngoài phạm vi tư cách lưu trú đó. Ngược lại, “Vợ/chồng của người Nhật” là tư cách lưu trú dựa trên thân phận, nên về nguyên tắc có thể làm bất kỳ nghề nghiệp nào. Việc có thể làm nhiều loại công việc đa dạng, bao gồm cả làm thêm bán thời gian hay công việc lao động phổ thông, là một lợi ích lớn.

Ngoài ra, đối với những người đang cân nhắc chuyển việc trong tương lai, muốn trở thành người phụ thuộc của vợ/chồng, hoặc mong muốn cách làm việc linh hoạt hơn, việc xem xét thay đổi sang “Vợ/chồng của người Nhật” là điều hoàn toàn đáng cân nhắc.

Những điểm cần xem xét khi quyết định có nên thay đổi hay không

Trên thực tế, khi cân nhắc việc thay đổi tư cách lưu trú, nên kiểm tra những điểm sau:

  • Có tiếp tục công việc hiện tại hay có dự định chuyển việc, nghỉ việc không: Nếu tiếp tục công việc không thay đổi, thì không thay đổi tư cách lưu trú cũng không sao.
  • Có muốn làm nhiều loại công việc đa dạng trong tương lai không: Nếu mong muốn cách làm việc không bị giới hạn, thì thay đổi sang “Vợ/chồng của người Nhật” sẽ có lợi hơn.
  • Có dự định trở thành người phụ thuộc của vợ/chồng không: Nếu trở thành người phụ thuộc, tư cách lưu trú dựa trên thân phận thường thuận tiện hơn về mặt thủ tục.
  • Thời hạn lưu trú còn lại bao lâu: Nếu thời hạn lưu trú sắp hết, có thể cân nhắc thay đổi cùng thời điểm xin gia hạn.

Lưu ý rằng việc xin phép thay đổi tư cách lưu trú không phải là nghĩa vụ bắt buộc, nhưng tùy tình huống, việc làm thủ tục này có thể giúp tránh những rắc rối về sau. Ví dụ, nếu sau khi chuyển việc mà công việc không còn phù hợp với hoạt động của tư cách “Kỹ thuật, Tri thức nhân văn, Nghiệp vụ quốc tế”, thì có thể trở thành đối tượng bị thu hồi tư cách lưu trú. Những người có dự định thay đổi lối sống nhân dịp kết hôn nên tham khảo ý kiến chuyên gia sớm.

Tổng kết

  • Việc kết hôn với người Nhật không tự động bắt buộc phải thay đổi tư cách lưu trú theo quy định pháp luật.
  • Nếu nội dung công việc không thay đổi, vẫn có thể tiếp tục lưu trú với tư cách lưu trú trước đó.
  • Nếu thay đổi sang “Vợ/chồng của người Nhật”, sẽ có lợi ích là không còn giới hạn về loại công việc được làm.
  • Nên cân nhắc việc thay đổi hay không tùy theo kế hoạch cuộc sống trong tương lai (chuyển việc, trở thành người phụ thuộc, cách làm việc, v.v.).

Lựa chọn tối ưu về việc thay đổi tư cách lưu trú sẽ khác nhau tùy theo hoàn cảnh của từng người. Nếu bạn còn phân vân với trường hợp của mình, chúng tôi khuyên bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia như luật sư hành chính (gyoseishoshi) trước khi tiến hành thủ tục.

Nguồn: Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú “Hỏi đáp về thẩm tra xuất nhập cảnh và thẩm tra lưu trú” Q34