Đối với người nước ngoài đang trong tình trạng cư trú quá hạn, có một chế độ gọi là “chế độ lệnh xuất cảnh”. Nếu có thể áp dụng chế độ này, người đó có thể xuất cảnh khỏi Nhật Bản theo thủ tục tương đối đơn giản mà không bị giam giữ. Bài viết này, dựa trên nội dung “Hỏi đáp về thủ tục cưỡng chế xuất cảnh, chế độ lệnh xuất cảnh và quyết định rút ngắn thời hạn cấm nhập cảnh” của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản, sẽ giải thích tổng quan về chế độ lệnh xuất cảnh và các điều kiện để trở thành đối tượng áp dụng.

Chế độ lệnh xuất cảnh là gì

Theo Hỏi đáp của Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú, chế độ lệnh xuất cảnh là chế độ cho phép một số người vi phạm Luật quản lý xuất nhập cảnh, đáp ứng đủ điều kiện nhất định trong số những người cư trú quá hạn, được xuất cảnh theo thủ tục đơn giản mà không bị giam giữ.

Trong thủ tục cưỡng chế xuất cảnh thông thường, có thể phải trải qua thủ tục nặng nề là bị giam giữ, nhưng điểm đặc trưng lớn của chế độ lệnh xuất cảnh là có thể tiến hành thủ tục mà không bị giam giữ đối với những người đáp ứng một số điều kiện nhất định. Đây có thể coi là chế độ chuẩn bị con đường xuất cảnh với gánh nặng tương đối nhẹ cho những người “tự sửa sai và thể hiện ý chí muốn về nước”.

Điều kiện để trở thành đối tượng của lệnh xuất cảnh

Đối tượng của lệnh xuất cảnh được quy định tại Điều 24-3 Luật quản lý xuất nhập cảnh, cụ thể là người cư trú quá hạn đáp ứng đầy đủ tất cả các điều kiện sau đây.

(1) Đáp ứng một trong hai điều kiện A hoặc B sau

  • A. Trước khi cán bộ điều tra vi phạm của Cục xuất nhập cảnh bắt đầu điều tra vi phạm, đã tự nguyện đến trình diện tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú với ý chí nhanh chóng xuất cảnh khỏi Nhật Bản
  • B. Sau khi cán bộ điều tra vi phạm bắt đầu điều tra vi phạm, trước khi nhận được thông báo từ cán bộ thẩm tra vi phạm về việc thuộc trường hợp cưỡng chế xuất cảnh, đã bày tỏ với cán bộ thẩm tra vi phạm hoặc cán bộ điều tra vi phạm về ý chí nhanh chóng xuất cảnh

(2) Không thuộc trường hợp cưỡng chế xuất cảnh nào khác ngoài lý do cư trú quá hạn

(3) Không phải là người bị xử phạt tù giam vì các tội như trộm cắp…

(4) Trước đây chưa từng bị cưỡng chế xuất cảnh khỏi Nhật Bản hoặc chưa từng xuất cảnh theo lệnh xuất cảnh

(5) Được dự đoán chắc chắn sẽ nhanh chóng xuất cảnh khỏi Nhật Bản

Điểm quan trọng là cần đáp ứng đầy đủ cả 5 điều kiện này. Chỉ cần thiếu một trong số đó, người đó sẽ không trở thành đối tượng của chế độ lệnh xuất cảnh, và thủ tục cưỡng chế xuất cảnh thông thường sẽ được tiến hành.

Ngay cả khi bị phát hiện, vẫn có thể trở thành đối tượng áp dụng

Có thể có người nghĩ rằng “nếu không tự nguyện ra trình diện thì sẽ không trở thành đối tượng áp dụng”, nhưng theo Hỏi đáp, ngay cả trong trường hợp bị phát hiện với nghi vấn cư trú quá hạn, nếu trước khi nhận được thông báo xác nhận từ cán bộ thẩm tra vi phạm, người đó đã bày tỏ với cán bộ thẩm tra vi phạm hoặc cán bộ điều tra vi phạm về ý chí nhanh chóng xuất cảnh khỏi Nhật Bản, và đáp ứng đầy đủ các điều kiện (2) đến (5) nêu trên, thì vẫn trở thành đối tượng của chế độ lệnh xuất cảnh. Nói cách khác, ngay cả khi việc bị phát hiện không xuất phát từ việc tự nguyện ra trình diện, nếu sau đó thể hiện rõ ràng ý chí xuất cảnh vào đúng thời điểm, người đó vẫn có thể trở thành đối tượng của chế độ này.

Cũng cần lưu ý những trường hợp không thuộc đối tượng áp dụng

Mặt khác, vì chế độ lệnh xuất cảnh là chế độ dành cho đối tượng cư trú quá hạn, nên ví dụ như trường hợp sử dụng hộ chiếu giả để nhập cảnh (nhập cảnh bất hợp pháp), sẽ không trở thành đối tượng của lệnh xuất cảnh, mà sẽ bị áp dụng thủ tục cưỡng chế xuất cảnh với lý do nghi vấn nhập cảnh bất hợp pháp. Nội dung này được giải thích chi tiết trong một bài viết khác, mời bạn tham khảo thêm.

Ngoài ra, người trước đây đã từng bị cưỡng chế xuất cảnh hoặc đã từng xuất cảnh theo lệnh xuất cảnh sẽ không đáp ứng điều kiện (4), do đó dù có rơi vào tình trạng cư trú quá hạn lần nữa cũng không trở thành đối tượng của lệnh xuất cảnh.

Tóm tắt: Cần thận trọng khi phán đoán về việc đáp ứng điều kiện

Chế độ lệnh xuất cảnh là một lựa chọn với gánh nặng nhẹ hơn cho đối tượng áp dụng vì không bị giam giữ khi xuất cảnh, nhưng để được áp dụng chế độ này, cần đáp ứng đầy đủ nhiều điều kiện. Việc phán đoán xem tình trạng của bản thân có đáp ứng các điều kiện này hay không là nội dung chuyên môn, cần xác nhận kỹ lưỡng các sự việc cụ thể như thời điểm ra trình diện, lịch sử trong quá khứ.

Nếu bạn nghĩ rằng “có thể mình sử dụng được chế độ lệnh xuất cảnh”, đừng tự phán đoán một mình, hãy sớm tham khảo ý kiến của chuyên gia như gyoseishoshi (chuyên gia hành chính) hoặc luật sư để được xác nhận chính xác tình trạng và nhận lời khuyên phù hợp.